عاشورا

تحريفات مدرن عاشورا ؟!

حجه الاسلام سيدمحمدمهدي ميرباقري رئيس فرهنگستان علوم اسلامي حوزه علمیه قم

هدف همة  آموزه هاي قدسي اديان و حوادث بزرگي که  بر پيرامون آن ها از طريق انبيا و اوصياي آن ها و مؤمنان اتفاق افتاده اين بوده که زندگي دنيايي انسان، اعم از زندگي شخصي و اجتماعي او را تحت تأثير قرار دهند و آهنگ اين زندگي را به سمت پرستش خداي متعال و عبوديت و بندگي هدايت کنند. به گونه اي که تمام زندگي بشر يک آهنگ بيشتر نداشته و آن هم آهنگ توحيد و پرستش خداي متعال باشد. تمام مفاهيم قدسي که در باطن دين و يا ظاهر دين در صورت شريعت تجلي کرده اند و تمام درگيري هاي انبياي الهي بر اين امر بوده که همه ي زندگي بشر بر محور حقايق قدسي و بر محور عبادت و بندگي خداي متعال شکل بگيرد

طبيعتاً در اين دنيا دستگاه باطل هم با خط و جريان قدسي سازي زندگي بشر يک درگيري تاريخي مستمر و همه جانبه داشته و يکي از جبهه هايي که در اين درگيري گشوده جبهه ي "تحريف کلمة حق و کلمه ي توحيد و راه انبيا" است که اشکال مختلفي دارد و از نظر اثر گذاري هم متفاوت هستند.

تحريفاتي که نسبت به کل مفاهيم و آموزه ها و حوادث قدسي اتفاق افتاده است متفاوت هستند. در عين اينکه به همه اين تحريفات توجه داشته و هيچ يک از آنها را از نظر دور نميداريم، نبايد همه اينها را يکسان مورد توجه قرار دهيم و تحريفات اصلي و اثرگذارتر را نبايد هرگز همسان با تحريف هاي ساده و عادي مورد توجه و دقت قرار دهيم. 

به عنوان نمونه در دنياي معاصر خودمان چيزي که در مورد اين تحريف ها ي متفاوت اتفاق افتاده، همين اديان مشابه يا فرقه هاي جزئي هستند که در درون  دنياي اسلام يا مسيحيت يا امثال آنها شکل گرفته يا ساخته شده اند. به بيان ديگر همان دين پردازي و آيين سازي.

ولي آن جبهة اصلي که مقابل ما است، اينها نيست. جبهه ي اصلي، جبهه ي مدرنيسم است که از طريق محيط سازي، مجاري حسي انسان ها را تغيير مي دهد ، فرهنگ اجتماعي درست مي کند و بستر را براي تغيير باورها و ارزش هاي اجتماعي و فرهنگي درست مي کند.حقيقتاً کدام يک از اين دو اثر گذارترند که ما بايد در خط مقدم مورد توجه قرار دهيم ؟ ما اگر بخواهيم به يک تمدن فراگير ديني بر محور توحيد برسيم، بايد در مقابل اين جبهة فراگير که برنامه ي جهاني تاريخي دارد و دنبال ايجاد يک جامعه جهاني واحد بر محور ليبرال دموکراسي است، طرح و برنامه داشته باشيم.

تحريفاتي که نسبت به دين و اين حقيقت قدسي به شکل مدرن اتفاق افتاده و در گذشته هم بوده- به خصوص در سر آغاز رنسانس-  براي اينکه زندگي بشر را زميني و خاکي کنند اين است که دين را امري شخصي و فردي و مربوط به حوزه ي خصوصي زندگي انسان تفسير کردند و اين خود نوعي تحريف دين بود. اين تحريفات کم کم به تفسيرجديد از دين در قالب روانشناسي دين منتهي شد که دين را به عنوان امري زاييده ماده تفسير نمودند . يا تفسيرهاي مختلفي که کم کم دين را زائيدة واژگونگي اوضاع اقتصاد معرفي کردند، دين شد پديده اي که ناشي از جهالت بشر است،.ناشي از آشفتگي هاي رواني و اضطراب ها و ترس هاي دروني بشر در مقابل خطرات طبيعي و امثال اين ها است. اين نوع تحريفات که دين را اول به يک امر قدسي شخصي و بعد به يک امر خاکي تبديل کند، تحريف هاي مدرن است. در تاريخ چنين تحريف هايي سابقه ندارد.

به عنوان نمونه يکي از مفاهيم اثر گذاري که  در فرهنگ اسلام بوده و هميشه هم تلاش مي شده به نحوي تحريف شود و در فرهنگ همه اديان الهي نيز بوده است، فرهنگ انتظار است که يک روح اميدواري در بشر ايجاد مي کند . لذا سعي کردند در طول تاريخ دائماً آنرا تحريف کنند. مثلاً مفهوم انتظار را اينطور تفسير کردند که پديده  عصر ظهور پديده اي است که در آن يک جهش تاريخي اتفاق مي افتد و اين جهش بوسيله فرد فوق العاده اي که از نظر مذهب تشيع وجود مقدس امام عصر( ارواحنا فداه) است و ساير اديان هم به نحوي او را معرفي کرده اند، اتفاق مي افتد که در اين جهش تاريخي کلمه توحيد فراگير و جهانگير مي شود. بعد آمده اند تحريف کرده اند وگفته اند هيچ رسالتي بر عهده ي ما نيست. اين يک جهشي است که در تاريخ بشر بر محور يک ابرمرد الهي و ملکوتي، اتفاق مي افتد، ما هيچ رسالتي نداريم و بايد منتظر باشيم و سکوت کنيم ببينيم چه اتفاق ميافتد !!!. اين يک نوع تحريف است.

در کنار اين نوع تحريف که يک نوع تحريف سنتي و بديهي است، دقيقاًٌ يک تحريف مدرن داريم که مي گويد : جامعه ي بشري به سمت يک نقطه ي روشني حرکت مي کند. اين حرکت اوّلاً يک حرکت تدريجي است و هيچ جهشي در آن نيست و ثانياً حرکتي است که خود انسان ها آن را مي سازند، اين طور نيست که يک انسان الهي و يک ولي الهي محور شکل گيري حادثه باشد، اين هم يک نوع تحريف است. يعني دقيقاً مفهوم انتظار را به يک مفهوم کاملاً زميني و خاکي تبديل ميکند. بعد هم آن چيزي را که بناست تحقق پيدا نمايد در نهايت به گونه اي تفسير مي کند که مثلاً در يک نظام ليبرالي تطبيق مي کند.

اين هم نوعي تحريف از مفهوم انتظار است. اين تحريف در دنياي معاصر اثرگذاري اش بيشتر و خطرناک تر است، يعني مفهوم انتظار را در سکولار تفسير کردن و پيوند بين اين مفهوم مقدس ديني و حيات سکولار برقرارکردن. به گونه اي که اين انتظار يک جهش معنوي به سمت اصل ظهور ديگر ايجاد نمي کند. تلقي انسان در اين فرهنگِ جديد از انتظار اين است که جريان انتظار، همين شيب اصلاحاتي است که به سمت مدرنيسم و ليبرال  دموکراسي در حال جريان است. در واقع جامعة موعود انبيا همان جامعه ي ليبرال دموکراسي است.

نسبت به واقعه ي عاشورا هم دقيقاً همين اتفاق افتاده است. يعني تحريفها از قديم هم وجود داشته است. از قديم هم بعضي تحريف ها خرد اند و بعضي تحريف ها بسيار اساسي اند. از جمله تحريفاتي که اتفاق افتاده - که ما خيلي آن را درشت مي کنيم که در جاي خود هم خيلي مهم است - اين تحريف است که عده اي که احياناً دوست هم بوده اند، آن جايي که مي خواسته اند اين حقيقت قدسي و ماورائي را مثلاً در قالب يک حماسه تحليل کنند گاهي دچار مبالغه شده اند، مبالغه هاي صوري، چون نمي توانسته اند باطن عظيم اين حادثه را تبيين بکنند، ناچار به مبالغات صوري کشيده شده اند. فرض کنيد تعداد لشکر را افزايش داده اند، زمان حادثه ي عاشورا را افزايش داده اند و امثال اين گونه تحريف ها. اين قبيل مبالغات غلط است و نبايد اتفاق بيفتد.

ولي واقعاً اين تحريفها درمقابل تحريفهاي بزرگ، تحريفهاي مهمي نيستند، تحريفهاي مهم، تحريفاتي هستند که در طول تاريخ، براي فروکاستن از اثر بخشي اين حادثه صورت گرفته است. به دليل اين که اثر گذاري حادثه عاشورا بر فرآيند جامعه ي جهاني کاملاً مشهود شده و دوست و دشمن فهميده اند که امواج اين حادثه دارد به يک موج فرهنگ جهاني در مقابل فرهنگ مدرن تبديل مي شود. اگر صحبت از جنگ بين تمدن ها، يعني تمدن اسلام و تمدن غرب، يعني تمدن اسلامي و تمدن مدرن، به عنوان محوري ترين اين جنگ هاست، در کانون اين تمدن، اسلام انقلابي و اسلام شيعي است. اين را دوست و دشمن مي دانند

شما حرف هاي هانتيگتون را که که تئوري پرداز اين جنگ است، کاملا مشهود است، اسلام انقلابي و راديکال و به تعبير خودشان بنيادگرا را مبدأ اين درگيري مي دانند و نقطه کانوني جوشش فرهنگ اثر گذاري بر حيات بشر عاشوراست. اين که در همايش چند سال قبل يهود گفته شد که شيعه دو نقطه ي اصلي اتکا دارد عاشورا و انتظار و ما بايد اين دو تا را در فرهنگ تشيع و جامعة جهاني تغيير بدهيم. علامت اين است که دشمن دقيقاً به اثر گذاري اين حادثه و فرهنگ سازي اين حادثه توجه پيدا کرده و ديده اين از يک حادثة شخصي و قدسي تبديل شده به يک حادثه اثرگذار در فرآيندهاي سياسي جهاني و امواجش جامعة جهاني را تحت تاثير قرار داده و به اصطلاح جهاني سازي را با خطر جدي مواجه کرده است. يعني تبديل شده به رقيب جهاني سازي مادي. خب بايد با اين چه کرد ؟ اين بسيار مهم است.

تحريف مدرني که اخيراً دارد از عاشورا مي شود اينست که مي خواهند به قول خودشان عاشورا را در دوره گذار از دينداري به سکولار تفسير کنند! يعني به نظرشان مي آيد جامعه جهاني دارد به سمت سکولاريسم حرکت مي کند، حالا در اين حرکت عمومي عاشورا را چگونه تفسير کنند که هماهنگ با جامعه جهاني شده و بر سر راه سکولاريسم و مدرنيسم مانع تراشي نکند و با گذار به سکولاريسم بسازد؟ بنابر اين نتيجه، تحريفات مدرن ديگري اتفاق مي افتد. تحريفي که مي خواهد عاشورا را بازسازي کرده و منطق سازي کند، يعني مي خواهد جريان هيبرنتيک را هم در تفسير عاشورا بياورد و عاشورا را حسي تفسير کند؛ به گونه اي که با گذار به سکولار، گذار به دنياي سکولار و جامعه جهاني سکولار سازگار باشد، يعني چگونه فرهنگ سازي حول عاشورا کنيم که مزاحم جهاني سازي مدرنيسم و ليبرال دموکراسي نشود ؟ اين بزرگترين تحريف پيرامون عاشورا است که در اينجا به بررسي چند مورد از آن مي پردازيم.

يک نمونه از اين تحريفات اين است که شما بياييد اين حقيقت قدسي را که يک اقدام ملکوتي و در عين حال زميني است، يعني اثر گذار بر فرآيند جامعه جهاني است و دنبال اصلاح جامعه است -« خرجت لطلب الاصلاح في امه جدي »- اينها را بر محور مفاهيم مدرن تفسير کنيد. يعني اصلاحاتي را که حضرت دنبال مي کردند همان مفاهيم اصلاحاتي تلقي کنيم که ليبرال دموکراسي پيشنهاد مي کند.

اولين پيشنهاد ليبرال دموکراسي اصلاح ساختار سياسي بر محور امانيسم و انسان مداري است که عاشورا هرگز بر اين محور شکل نگرفت. اصلاحاتي را که ليبرال دموکراسي دنبال مي کند داراي چند ويژگيست: 1) فراگير است، شما ديده ايد اصلاحاتي که امروز دنبال مي کنند و در جامعه جهاني دنبال توسعه جهاني هستند، اصلاحاتي که در مقياس جهاني توليد مي کنند، فراگير است و مي خواهند همه جامعه جهاني را دستخوش تغيير و تحول کنند.    2) همه جانبه است، ناظر به نظام سياسي و فرهنگي يا اقتصادي نيست. مي خواهد همه ابعاد جامعه را دستخوش تحول هماهنگ کند، بقول خودشان توسعه جامع. 3) اصلاحات را مي خواهند از اعماق جامعه ايجاد کنند. مي گويند مي خواهند عميق ترين لايه هاي فرهنگي جامعه را دستخوش تحول کنند که شالوده هاي اين بنا آنجا گذاشته مي شود. اين اصلاحات عميق است، فراگير است، همه جانبه است، تاريخي است، توسعه جامعه پايدار است و بر يک محور واحد است، محور ليبرال دموکراسي. آنها يک چنين اصلاحاتي را تعبير و دنبال مي کنند.

اما اصلاحاتي که سيد الشهدا (ارواح العالمين له الفداء) دنبال مي کردند دقيقاً در مقابل اين بوده است. اقدام اصلاحي حضرت داراي چند ويژگيست: 1) اصلاحي است تاريخي. حضرت هرگز دنبال دولت مستعجل سال 61 در کوفه نبودند، دنبال يک حکومت تاريخي در مقياس جامعه جهاني بودند. 2 ) بسيار عميق مي انديشيدند. ايشان نمي خواستند پايه هاي حکومتشان را روي دوش انسانهايي بگذارند که دنيا پرستند، انسانهاي دنياپرست تحمل بار حکومت حق را ندارند. اين حکومت پايه هايش بر قلوب انسانهايي هست که خانة قلبشان مسجد است. حضرت خوب مي فهميدند که نقطه قرار حکومت ديني ارواح انسانهاست و بايد اعماق روح انسانها را دستخوش تحول کنيم. بنابراين حضرت نگاهشان به اعماق تاريخ است. 3)توجه به اعماق وجود انسانها و جامعه انسانيست. ايشان  مي خواهند از عميق ترين لايه ها، نفسانيات انسان را تغيير دهند و خدا خواهي را در باطن انسان به جاي خود خواهي بنشانند. يعني به جاي انسان مداري، انسان را خدا مدار کنند؛ نه اينکه به انسان خودمدار بگويند خدا را بپرست. حضرت مي خواهند مدار وجود انسان را تغيير دهند و تا اين تغيير نکند توحيد اقامه نمي شود. مشکل اصلي انبياء اين بود که مي خواستند اين تحول از عميق ترين لايه هاي فطرت انسان و وجود انسان اتفاق بيفتد و بعدها شکوفا شود. بنابراين اصلاحات حضرت يک اصلاحات همه جانبه، فراگير، تاريخي، عميق و اثرگذار بود. اين طور نيست که حضرت بگويند من مي خواهم انسانها را در درون شخصي خودشان متحول کنم اما در روابط اجتماعي شان بت بپرستند، نفس پرست باشند. حضرت مي خواهند ساختارها را به هم بزنند. هم مي خواهند اعماق وجود انسانها را تغيير دهند و هم همه ابعاد جامعه را با هم بر محور توحيد دگرگون کنند هم نگاهشان نگاه تاريخي است. عجله اي ندارند، يعني شالوده ها عصر ظهور را پايه گذاري مي کنند.

حال شما بياييد چنين اقدام اصلاحي اثر گذار را که بر محور فرهنگ توحيد هست، بر محور آموزهاي ليبراليسم و ليبرال دموکراسي تفسير کنيد و بگوييد حضرت دنبال اصلاح بود. اما اصلاح اين است که حکومت مشروع شود. 

تحريفي را که وارد کرده اند اين است که مي گويند عاشورا را در گذار سکولاريسم تفسير کنيم،کما اين که انتظار را عرض کردم مصادره کردند. مي گويند انتظار يعني افق آينده روشن؛ طي يک اصلاحات تدريجي خود بشر عقلانيتش رشد مي کند و به جامعه ليبرالي مي رسد، ليبراليسم جهاني شده و دموکراسي فراگير مي شود، اين تفسير از انتظار تحريف انتظار به نفع ليبراليسم و ليبرال دموکراسي است. به جاي اين که انسان را در فرآيند کلمه توحيد فعال کند، در فرآيند تمدن مادي فعال مي کند. عاشورا را هم مي خواهند دستخوش همين تحريف کنند.  مي گويد امام حسين قيام کرد چون حکومت يزيد مشروع نبود، چرا؟ چون حکومتي مشروع است که ناشي از رأي مردم باشد، چه امام حسين باشد چه يزيد! اگر امام حسين (ع)مردمي نبود مشروع نيست، اگر يزيد مردمي بود مشروع است! مي گويد چون حکومت دموکراسي نبود، سلطنتِ موروثي بود، نه انتخابي که مردم به پادشاه رأي دهند؛ امام با اين مبارزه مي کرد. آيا واقعاً مبارزه امام حسين با سلطنت بود؟ آيا مي خواست سلطنت را به دموکراسي تبديل کند؟ اين بدترين نوع تحريف است.

اين تحريف، تحريف مدرن است. يعني مفهوم عاشورا را  به مفهوم ليبرال دموکراسي مصادره کردن. اصلاً امام حسين قيام کرد چون حکومت يزيد حکومتي موروثي بود، از اين تحريف بدتر ديگر نمي شود. مي گويند قيام عاشورا اين است که براي اقامه دموکراسي بجنگيم و امام حسين براي اقامه دموکراسي مي جنگيد! آيا امام حسين براي اقامه کلمه توحيد مي جنگيد يا دموکراسي؟

اين خون را ما بريزيم تا دموکراسي برپا شود، چه تحريفي بدتر از اين. سخيف تر از اين در باب امام حسين صحبت نکرده اند. اين خلاف همه مفاهيمي است که از عاشورا باقي مانده است. امام حسين درباره قيام خود بسيار سخن گفته اند. آيا يک جا عدم مشروعيت يزيد را به اين بر مي گرداند که چون سلطنت موروثي است يا چون دمکراسي نيست؟ يا مي گويند يزيد فاسق است، فاجر است، شارب الخمر است، چنين است، چنان است. مي گويند از محيط بندگي خدا خارج شده است. حکومتش حکومت الهي نيست، نه اينکه دمکراسي نيست. البته من نمي خواهم بگويم مردم نبايد حضور داشته باشند اين غلط است.لذا آنها مي خواهد مفهوم عاشورا را به نفع دموکراسي تحريف کنند. آنها واقعاً معني کلمه توحيد را نمي فهمند. 

دو نمونه تحريف ديگر هم وجود دارد. يک تحريف اين است که روشن است که ما الان در تعامل با دنيا هستيم. دنياي کنوني دنيايي است که همه فرهنگها با هم تعامل دارند. ما چگونه بين فرهنگها و عاشورا تعامل ايجاد کنيم. در دنياي گسترش ارتباطات که دائماً هم در حال توسعه است ما هرگز نمي توانيم ارتباط فرهنگها و تعامل را قطع کنيم. اما چگونه بين فرهنگ عاشورا و فرهنگ سکولار تعامل ايجاد کنيم؟ درست است که فرهنگ سکولار در دنياي معاصر يک واقعيت است، ولي عاشورا هم يک واقعيت است. چگونه بين اين دو واقعيت تعامل ايجاد کنيم. به سه طريق مي توان بين اين دو واقعيت تعامل برقرار کرد:

يک نوع تعامل اين است که بگوييد در اين تعامل بياييد فرهنگ عاشورا را با فرهنگ سکولار آشتي دهيد يعني جريان سکولاريست جهانگير شود و جريان عاشورا در آن منحل بشود. اين همان چيزي است که بوش دنبال مي کند. بوش مي گويد فرهنگ حاکم بر جهان بايد فرهنگ ليبرال دموکراسي و ارزشهاي آمريکايي باشد. بدترين نوع تحريف اين است که ما به اسم تعامل بين فرهنگ عاشورا به عنوان يک واقعيت و فرهنگ سکولار به عنوان يک واقعيت آشتي بدهيم. مگر بين دنيا پرستي و خدا پرستي آشتي برقرار مي شود؟

دوم اينکه دو جهان را موازي تفسير کنيم و کاري به کار هم ديگر نداشته باشيم، و بگوييم يک فرهنگ عاشورا که طرفداران خودش را دارد، يکي هم فرهنگ ليبرال دموکراسي، اين چيزي نيست که در دنياي ارتباطات تحمل بشود، شما هم بگوييد، دشمن تحمل نمي کند، چون مي داند در دنياي ارتباطات جهاني شدن جز بر محور يک فرهنگ ممکن نيست. بقيه فرهنگ ها بايد خورده فرهنگ باشند، فرهنگ تابع باشند. دو تا فرهنگ، دو تا متغير از هم جدا که با جهاني سازي نمي سازد. اين تخيل است.

سومين تلقي اين است که ما به دنبال جهاني سازي فرهنگ عاشورا، يعني فرهنگ عبادت، فرهنگ فداکاري براي گسترش کلمه توحيد باشيم، فرهنگ فداکاري براي ارتقا وجدان اخلاقي بشر و همه ساختارهاي زندگي بشر باشيم؛ به طوري که همه زندگي بشر، آهنگ و بوي خدا داشته باشد. «حتي تکون اعمالي و اولادي وردا واحدا و حالي في خدمتک سرمدا »اين هم تحليل سوم است. اما چگونه در گذار به يک جامعه جهاني، بر محور فرهنگ عاشورا با فرهنگ سکولار تعامل کنيم که فرهنگ سکولار را در فرهنگ عاشورا منحل کنيم. ديگر نمي شود بگوييد تحليل عاشورا در گذار به دنياي سکولار؛ بلکه بايد بگوييم تحليل جريان سکولاريست در گذار به دنياي عاشورايي. جهاني سازي بر محور فرهنگ عاشورا. البته در تعامل با فرهنگ هاي معاصر، تعامل بايد به گونه اي باشد که شيب به سمت منحل شدن آن فرهنگ ها در فرهنگ اسلام داشته باشد. 

لذا دومين تحريف اين است که وقتي مي خواهيم بين فرهنگ عاشورا و فرهنگ سکولار تعامل برقرار کنيم روشهاي تغيير حسي، نظير قبض و بسط و ساير گرايشهاي موجود در هرمنوتيک را در تفسير فرهنگ عاشورا بياوريم و بر اساس روشهاي هرمنوتيکي عاشورا را تفسير کنيم. يعني بياييم عاشورا را در تعامل با فرهنگ دنيا پرستي و مادي تفسير کنيم.

اما تفسير سوم، تفسير عرفاني نمودن از حادثه عاشورا است. بله، عميق ترين لايه عاشورا، لايه عرفاني و لايه عبوديت و فداکاري حضرت سيد الشهدا به حضرت حق است؛ همه اينها صحيح هست. اما اين حادثه عرفاني از يک زاويه ديگر يک اقدام اصلاحي و اثر گذار بر تاريخ است. مي خواهد کل امت را در تاريخ اصلاح کند « لطلب اصلاح في امت جدي ». 

لذا مي آيند و مي گويند اين درگيري بين بني هاشم و بني اميه است ودوره اش گذشته، عاشورا را کنار بگذاريد، لعن را کنار بگذاريد و... ! اين چه نوع تفسيري است. اثر گذاري يک حادثه اي که محور کلمة توحيد در عالم است و شعار پرچمداران امام زمان « يا لثارات الحسين » است، اين را تبديل کنيم به يک حادثه محدود که مال دورة بني اميه است و تمام شده است. اين تحريف عاشوراست، محدود کردن دامنه اثر گذاري عاشورا از نظر تاريخي است، در حاليکه اين حادثه، حادثه اي تاريخ ساز است. 

باش تا صبح دولتش بدمد. شما که ساده ايد، رضاخان ها، ديگران، متوکل ها تلاش مي کردند اين موج را خاموش کنند و هر چه آب روي اين آتش ريختند شعله ورتر مي شد. شما «يريدون ليطفئوا نور ا... بافواههم و ا... متم نوره ». خيال مي کنند که نور خدا را با فوت و با دهان مي شود خاموش کرد. اين بيان خداست، خدا مي خواهد اين چراغ را روشن کند و هر روز هم روشن تر مي کند. شما مي خواهيد اين کانون عبادت، يکي از اصلي ترين بندگي هاي خدا و عميق ترين عبادتهاي تاريخي را تفسير مادي کنيد و بگوئيد سيدالشّهدا براي نفسانيات مي جنگيد، مي جنگيد که دموکراسي اقامه بشود، مي خواست نفس پرستي را مدرن کند!؟ 

باش تا صبح دولتش بدمد       کاين هنوز از نتايج سحر است

سخنراني استادميرباقري، در همايش حسين(ع)و احياي حکومت اسلامي-اسفند 83 دانشگاه علم و صنعت